Bölmənin adı: Üsuliddin

Bərzəx nədir?

qzehra-yolu.com “Bərzəx” sözü ərəb dilində iki şeyi bir-birindən ayıran maneə deməkdir. Coğrafıyada iki su hövzəsini ayıran quru parçasına bərzəx deyilir. Dini anlamda bərzəx ölümdən sonrakı həyatın bir mərhələsidir. Qurani-Kərimdə bu barədə buyurulur: “Onların önündə dirilib (haqq-hesab üçün Allahın hüzurunda) duracaqları günə (qiyamət gününə) qədər bərzəx vardır” (Möminun, 100). İslam əqidəsinə görə, insan öldükdən sonra əvvəlcə qəbirdə Read more [...]

Dünyanın yaradılışı və hədəfi

dunya Dünyanın yaradılışı Qurani-kərim bir çox ayələrdə təbiət aləminin yaradılışından bəhs etmişdir. Bu ayələrdə kainatın necə əmələ gəlməsi və onun sonluğunun nə sayaq bitməsi açıqlanır. Burada öncə birinci məsələ – yəni kainatın yaranması məsələsi haqqında bəhs edirik. Quran ayələrinə əsasən xilqət aləmi başlanğıcda qazabənzər maddə şəklində olub. Aşağıdakı ayədə də bu anlam duxan – yəni tüstü mənası daşıyan Read more [...]

Möminləri gücləndirmək və etiqadı möhkəmləndirmək

iman Mələklərin başqa bir önəmli işi möminlərin ürəklərini möhkəmləndirmək, onları öz etiqadında daha səbatlı etmək və onlara ilahi kəramət barədə ümid verməkdir. Allah möminləri düz yolda təmkinli və sabit saxlasa, kimsə onları haqqın yolundan sapındıra bilməz. Allah mələkləri möminlər üçün nazil edir və həmin mələklər onları qorxu və hüzndən qoruyur və behişt mücdəsi ilə qəlblərini sevindirir. Fussilət surəsi, 30-cu ayə: Şübhəsiz Read more [...]

İnsanların ruhunun (canının) alınması

olum Mələklər eyni zamanda insanların canını (ruhunu) almaq vəzifəsi daşıyırlar. Elə mələklər vardır ki, onların işi yalnız bundan ibarətdir. Həmin mələklərin başında Əzrail və ya Mələkül-mövt dayanır. Əzrail bu işi öz yardımçılarının vasitəsilə həyata keçirir. Bu mənada nazil olan ayələri nəzərdən keçirək: Səcdə surəsi, 11-ci ayə: (Ya Məhəmməd!) De ki: "Sizə müvəkkil olan ölüm mələyi (Əzrail) canınızı alacaqdır. Sonra da (qiyamət Read more [...]

Fitri mərifətə diqqətsizlik amilləri nədir?

Allah Əgər fitri olaraq Allahı tanımaq məsələsi ilə əlaqəli ayələrə diqqət yetirsək, bəzilərinin həmişə Allah haqqında fikirləşməmələrinin, bəzilərinin də tamamilə Allahı inkar etmələrinin dəlilini asanlıqla görəcəyik. Quran ayələrinə əsasən, fitri mərifətə diqqətsizliyin maneələri aşağıdakılardan ibarətdir: 1-Unutqanlıq: “Allahı unutduqları üçün Allahın da onları özlərinə unutdurduğu kimsələrə bənzəməyin.”[373] Bu və Read more [...]

Allahın varlığını fərziyyə hesab edən şəxslərin cavabında nə deyə bilərsiniz?

qzehra-yolu.com Əvvəla: “Fərz edin ki, Allah mövcuddur!” – ibarəsi düzgün deyil, bizim və sizin müşahidələrimizlə, sözsüz ki, uyğun gəlmir. Mümkündür ki, sizin bəzi dostlarınız üçün belə olsun, lakin bu, hamıya aid deyildir. İkincisi: Görəsən, bu, ehtimallar aləmində etina edilməyən fərziyyədir? Kimsə onun isbatı və inkarı üçün cəhd edibmi? Dinlərdə geniş allahşünaslıq bəhslərinə müraciət etdikdə, belə bir işi qəbul etmək qeyri-mümkün olur. Üçüncüsü: Read more [...]

İnsanın əcəli dəyişə bilərmi?

olum Allah-təala keçmişdən gələcəyə bütün olanları və olacaqları öz əzəli elmi və hikməti ilə təqdir etmişdir (öz ölçüsündə müəyyən etmişdir). Buna “qədər” deyirlər. Hər şey Allahın hüzurunda qeydə alınır. Qədər iki kitabda yazılır. Bunlardan biri “lövhi-məhfuz” (qorunan, dəyişməz lövhə) adlanır. Bu kitabda yazılanlar pozulmaz və dəyişməz. Amma başqa bir kitab da var ki, buna “lövhi-məhv vəl-isbat” (pozulma və qeyd olunma lövhəsi) Read more [...]

Behişt meyvələri və onun xüsusiyyətləri

Cennet “Əmdədə” imdad məsdərindən olub, kömək etmək mənasındadır. Yəni, “zidnahum” onlar üçün artırırıq. Bütövlükdə fəzldən söhbət gedir, Cənnət meyvələrini təfəzzül üzündən artırdıq. Bu dünyanın meyvələri o aləmdə də həmin ada malikdir. Lakin onların həqiqətləri bir-birindən çox fərqlidir. Cənnət meyvələri lətifdir, dünya meyvələri isə lətif deyil. Dünya meyvələrinin kalı və yetişmişi, əzilmişi, xarabı vardır. Cənnət Read more [...]

Allahın ədaləti və insanların cəhənnəmdə əbədi qalması məsələsi

qyardım Bildiyimiz kimi, Quranın bir çox ayələrində Allah kafir və bir sıra günahkar insanlara Cəhənnəmdə əbədi qalacaqlarını vəd etmişdir. Məsələn, «Tövbə» surəsinin 68-ci ayəsində deyilir: Yəni, «Allah münafiq kişi və qadınlara, kafirlərə içində əbədi qalacaqları cəhənnəm odu vəd etmişdir.» Eləcə də, Allah tərəfindən mömin kişi və qadınlara Cənnətdə əbədi qalacaqları vəd edilmişdir. Məsələn, həmin surənin 72-ci ayəsində oxuyuruq: Yəni, Read more [...]

İki əmin və xatircəm yolla Allahı tanıma

Allah Allahı tanıma barədə qədim zamanlardan indiyədək müxtəlif kitablar yazılmış, alimlər və qeyriləri arasında çoxlu bəhs və söhbətlər olmuşdur. Hər dəstə bu həqiqətə nail olmaq üçün özünə müxtəlif yol seçmişdir. Lakin bu yolların ən yaxşısı və insanları bu həqiqətə çatdıran aşağıdakı iki yoldur. 1.Daxili (batini) yol (ən yaxşı yol). 2.Xarici yol (ən aydın yol). Birinci qismdə insan öz vücudunun daxil və batininə baş vuraraq tövhid Read more [...]

Cismani və ruhani məad

mead zehra-yolu/com Məad haqqında verilən mühüm suallardan biri də məadın təkcə ruhani, yoxsa, həm ruhani, həm də cismani olub-olmamasıdır. Yəni, qiyamətdə insanın təkcə ruhu qayıdacaq, yoxsa ruhla bərabər cismi də qayıdacaq? Bu fərqlə ki, cisim daha da kamilləşəcək və öz əbədi həyatını davam etdirəcək. Keçmiş filosofların bir qismi məadın təkcə ruha aid olduğunu iddia etmiş və demişlər ki, cisim yalnız bu dünyada insanladır. İnsan öldükdən sonra artıq onun Read more [...]

Peyğəmbərləri tanımağın ən gözəl yolu

zehra-yolu.com Hər peyğəmbərlik iddiası edən şəxsin iddiasını qəbul etmək, yəqin ki, məntiqsiz və ağıldan kənar bir işdir. Allah tərəfindən peyğəmbərlik iddiası edən ola bilər, düz desin, ehtimal da var ki, yalan desin, özünə məqam əldə etmək üçün belə iddiyaya əl ataraq özünü peyğəmbər adlandırsın. Buna görə də peyğəmbərlərin iddiasının doğru olub-olmadığını bilmək üçün bir sıra yol və qaydalar olmalıdır. Bu qaydalar vasitəsilə biz iddianın Read more [...]

Behiştin qabaqcılları

zehra-yolu.com Cənnət öncülləri barədə Peyğəmbər (s) buyurur: «Ey Əbuzər! Xoş o kəslərin halına ki, məhşər günü bayraqdardırlar. Bayrağı camaatın önündə tutaraq, cənnətə daxil olmaqda onlardan qabaqda gedərlər. Bunlar həmin o adamlardır ki, səhərlər və sair vaxtlarda məscidə getməkdə başqalarından qabağa düşərdilər». Bütün insanlar yaş fərqindən asılı olmayaraq çalışırlar ki, hər bir işdə həmişə başqalarından qabağa düşsünlər. Əlbəttə, Read more [...]

Dünyanın hikmətli nizamı

dunya Əqidəmizə əsasən, Allah-taala alim, qüdrətli, mütləq xeyirxah olduğundan nizam-intizamı və varlıq aləmini ən gözəl, ən kamil şəkildə yaratmışdır.[302] Həmçinin, inanırıq ki, Allah-taala varlıq aləmini bir sıra sabit, əbədi (eyni zamanda zati olan) qayda-qanunlarla idarə edir. Başqa sözlə, Allah-taalanın müəyyən üslubları var ki, dünya işlərini yalnız həmin üslublarla idarə edir. Bu üslublar və qayda-qanunlar insanlar arasında adət-ənənə forması Read more [...]

Mömin üçün behişt xidmətçiləri olan qulamlar

Allah Hər bir Möminin Cənnətdə ən azı min qulamı vardır. Amma bu dünyanın qulamları kimi yox; “kəənnəhum lölö”un məknun”, pak və əl dəyməmiş mirvari kimi parıltılıdırlar və onlar Möminə xidmət etməklə ləzzət alırlar həm onlar kef edirlər, həm də Mömin. Elə ki, Mömin çağırır, min qulam ləbbeyk (bəli, hazırıq!) deyir. Burada bir nəfər (Rəsuli Əkrəm səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm-dən maraqlı bir sual soruşdu: Ey Allahın Rəsulu! Read more [...]

Behişt huriləri pak-pakizədirlər

zehra-yolu.com Əgər insan bütün zahiri və batini çirkinliklərdən, günah və pis əxlaqlardan özünü paklaşdırsa hurilərlə evlənmək ləyaqətinə malik olarlar. “hur” gözün ağ hissəsinin həddindən çox ağ olması deməkdir. Huril eynin gözlərinin qarası da onların gözlərinin ağı kimi həddindən çox qaradır. Onların camalının incə olmasına gəldikdə isə çoxlu rəvayətlər vardır. Rəsuli Əkrəm səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm buyurur: Əgər Cənnət hurilərindən Read more [...]

Allah cism və maddi deyildir

Allah-wallpaper Maddi və cismani varlıq məkana malikdir, hiss olunur. Buna günəşi, ayı, ağacı, havanı, işığı... misal göstərmək olar. Allah maddi deyil; çünki maddi varlıqlar məhduddur, nə qədər böyük olsalar da, sonsuz deyillər. Ən böyük kəhkəşanlar sona çatır və onlardan böyüyünü təsəvvür etmək olar. Lakin Allah qeyri-məhdud, sonsuz və mütləq kamaldır. Əks təqdirdə O möhtac və naqis olar. Maddə həm də mürəkkəbdir; yəni, hissələr, ünsürlər və Read more [...]

Cənnət və cəhənnəm hazırda varmı? Yoxsa Allah onları Qiyamətdən sonra yaradacaq?

cehennem Dini kitablardakı məlumatlardan bəlli olur ki, cənnət və cəhənnəm Allah tərəfindən yaradılıb və hal-hazırda mövcuddur. Amma necə deyərlər, “fəaliyyət”də deyillər. Orada hələ ki heç kim yoxdur. Çünki insanlar qiyamət günündə öz əməllərinə görə mühakimə olunduqdan sonra cənnətə ya cəhənnəmə göndəriləcəklər. Amma merac gecəsində Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərə (s) cənnət və cəhənnəmdən mənzərələrin göstərilməsinin bir izahı Read more [...]

Allahın zatı haqqında fikirləşmək

images İnsan Allahın zatından başqa hər şeyi dərk edə bilər. Onun zatı hər şeydən üstündür və öz məxluqudur. Hətta “işarə” ilə bu məqama yol tapmaq qeyri-mümkündür–istər hissi işarə ilə, istərsə də zehni, əqli və xəyali işarə ilə. Bəli, konkretləşməyən zata neçə işarə etmək olar? Məhz bu səbəbdən də Allah-taalanın zatı haqqında fikirləşmək qadağan olunmuşdur. İmam Rza (ə) buyurmuşdur: “Allahın zatını hansısa bir şeyə bənzədən Read more [...]

Allahın ən tanınmış sifətləri

Allah-wallpaper Allahın məşhur və tanınınmış sübuti sifətləri aşağıdakılardır: 1.Alim: Yəni Allah Alimdir və hər şeyi bilir. 2.Qadir: Yəni Allah Qadirdir və hər şeyə qüdrəti catır. 3.Həyy (Diri): Yəni Allah diridir. Həm elmi, həm də qüdrəti olan diridir. Allahın elm və qüdrəti olduğuna görə, o da diridir. 4.Murid (İradə edən), yəni, İradə sahibidir. Öz işlərində məcbur deyil. Gördüyü bütün işlərin hamısı hikmət üzündəndir. Yerdə Read more [...]

Allahın varlığını fərziyyə hesab edən şəxslərin cavabında nə deyə bilərsiniz?

zehra-yolu.com Əvvəla: “Fərz edin ki, Allah mövcuddur!” – ibarəsi düzgün deyil, bizim və sizin müşahidələrimizlə, sözsüz ki, uyğun gəlmir. Mümkündür ki, sizin bəzi dostlarınız üçün belə olsun, lakin bu, hamıya aid deyildir. İkincisi: Görəsən, bu, ehtimallar aləmində etina edilməyən fərziyyədir? Kimsə onun isbatı və inkarı üçün cəhd edibmi? Dinlərdə geniş allahşünaslıq bəhslərinə müraciət etdikdə, belə bir işi qəbul etmək qeyri-mümkün olur. Üçüncüsü: Read more [...]

Fitri mərifətə diqqətsizlik amilləri nədir?

Allah-wallpaper Əgər fitri olaraq Allahı tanımaq məsələsi ilə əlaqəli ayələrə diqqət yetirsək, bəzilərinin həmişə Allah haqqında fikirləşməmələrinin, bəzilərinin də tamamilə Allahı inkar etmələrinin dəlilini asanlıqla görəcəyik. Quran ayələrinə əsasən, fitri mərifətə diqqətsizliyin maneələri aşağıdakılardan ibarətdir: 1-Unutqanlıq: “Allahı unutduqları üçün Allahın da onları özlərinə unutdurduğu kimsələrə bənzəməyin.”[373] Bu və buna Read more [...]

Bilmək istəyirəm ki, “insanın özünü tanıyıb dərk etməsi” nə deməkdir və onu necə əldə etmək olar?

islam Allah insan Allahı tanımaq insanın nəfsini (özünü) tanıyıb dərk etməsilə bağlı olduğundan, bilmək istəyirəm ki, “insanın özünü tanıyıb dərk etməsi” nə deməkdir və onu necə əldə etmək olar? Sizin bu sualınıza imam Əlinin (ə) buyuruğu ilə cavab verə bilərik. Belə ki, o həzrət buyurmuşdur: “Mən ərəfə nəfsəhu, fəqəd ərəfə Rəbbəhu.” Yəni “Hər kəs özünü tanısa, şübhəsiz ki, Rəbbini də tanıyar.”[364] Bu və buna bənzər digər rəvayətlərin Read more [...]

Hansı əsasla Allahı ədalətli bilirik?

Allah Allah-taala ən yüksək ixtiyara, yenilməz qüdrətə malik olduğu və heç bir qüvvənin təsiri altında olmadığı halda, mümkün olan hər işi yerinə yetirmir. O, qadir olduğu hər işi yox, istədiyi işi yerinə yetirir. Məlum olduğu kimi, Onun istək və iradəsi səbəbsiz, ölçüsüz deyil. O kamal sifətlərinin tələb etdiyi işi görür. Əgər onun kamal sifətləri bir işin baş verməsini tələb etmirsə, həmin iş yerinə yetirilmir. Allah-taala mütləq kamal sahibi Read more [...]